Điều gì sẽ xảy ra nếu trí tuệ tồn tại giữa chúng ta?

Các loài chim bay cùng nhau tạo thành một hình mẫu thông minh.

Chúng ta thường cho rằng trí thông minh nằm ở từng cá nhân. Trường học đánh giá từng học sinh, các tổ chức tuyển dụng chuyên gia, và các cuộc thảo luận về trí tuệ nhân tạo thường so sánh những gì máy móc tạo ra với những gì con người biết hoặc tạo ra. Cách tiếp cận này cung cấp cho chúng ta những thước đo hữu ích, mặc dù nó bỏ qua một nguồn trí thông minh khác ít được chú ý hơn: những gì con người tạo ra thông qua tương tác.

By Hans Sandkuhl, eolas – Thời gian đọc: 14 phút

Nghiên cứu về trí tuệ tập thể đã trực tiếp xem xét câu hỏi này. Một nghiên cứu năm 2010 với 699 người tham gia đã tìm thấy bằng chứng cho thấy một số nhóm hoạt động tốt một cách nhất quán trong các nhiệm vụ khác nhau, và hiệu suất của họ không chỉ đơn giản được giải thích bởi việc có cá nhân thông minh nhất trong nhóm. Phát hiện này cung cấp một điểm khởi đầu thú vị vì nó đặt ra câu hỏi về giả định rằng trí thông minh của một nhóm chỉ đơn giản là tổng trí thông minh của các thành viên trong nhóm đó.

Một bài tập gần đây đã cho tôi một ví dụ rất nhỏ. Marie-Claude và tôi trao đổi những từ ngẫu nhiên để xác định một chủ đề đáng để khám phá. Hành tinh dẫn đến màu xanh lá cây, cây cối, sợi nấm, mạng lưới, âm nhạc, và cuối cùng là cảm xúc. Không ai trong chúng tôi bắt đầu với trí tuệ tập thể như một chủ đề dự định. Sự trao đổi đã thay đổi thông tin mà mỗi người có sẵn cho câu trả lời tiếp theo, và chủ đề cuối cùng phụ thuộc vào cả hai đóng góp. Điều đó không chứng minh trí tuệ tập thể, mặc dù nó minh họa cơ chế mà tôi muốn xem xét: đóng góp của một người thay đổi những gì người khác tạo ra.

Trí thông minh trên khắp các mạng lưới sinh học

Sợi nấm là một điểm khởi đầu thú vị bởi cấu trúc phân nhánh của nó gợi lên sự so sánh với mạng lưới thần kinh. Sự tương đồng về mặt hình ảnh rất nổi bật, đồng thời sự so sánh này cũng giúp dễ dàng gán những đặc tính quen thuộc của con người cho một hệ thống sinh học hoạt động rất khác biệt.

Cấu trúc tương tự không nhất thiết tạo ra chức năng tương tự. Một loại nấm trao đổi tài nguyên hoặc phản ứng với điều kiện môi trường do đó không suy nghĩ giống như bộ não con người. Sự so sánh sẽ hữu ích hơn nếu chúng ta coi nó như một câu hỏi hơn là một lời giải thích. Tại sao các hệ thống khác nhau như mạng lưới nấm và bộ não lại dựa vào số lượng lớn các thành phần được kết nối với nhau thay vì một điểm duy nhất thực hiện mọi chức năng?

Một tế bào thần kinh đơn lẻ không thể giải thích được trí nhớ, nhận thức hay khả năng suy luận của con người. Những chức năng đó phụ thuộc vào hoạt động của một số lượng lớn tế bào thần kinh. Hệ sợi nấm cung cấp cho chúng ta một hệ thống sinh học phân tán khác để quan sát mà không cần phải khẳng định rằng cả hai hệ thống đều tạo ra trí thông minh theo cùng một cách. Phần thú vị nằm ở những thay đổi xảy ra khi các thành phần riêng lẻ trao đổi tài nguyên, thông tin hoặc phản hồi.

nấm và mạng lưới trí tuệ âm nhạc

⁠Bionic và Dây dẫn Dự án nghệ thuật này đưa ý tưởng đó theo một hướng bất ngờ. Nó ghi lại hoạt động điện sinh học từ thực vật và nấm, sau đó sử dụng công nghệ để chuyển đổi các phép đo đó thành âm thanh, chuyển động và hình ảnh.

Gọi kết quả là “nhạc nấm” đã đơn giản hóa những gì thực sự xảy ra. Sinh vật này tạo ra các biến đổi điện, các cảm biến đo lường chúng, con người quyết định dữ liệu tương ứng với các thông số âm nhạc như thế nào, máy móc thực hiện các quyết định đó, và người nghe diễn giải kết quả. Trải nghiệm cuối cùng phụ thuộc vào nhiều người tham gia và các lựa chọn kỹ thuật. Do đó, việc tìm kiếm một tác giả duy nhất sẽ cho chúng ta biết ít hơn so với việc xem xét đóng góp của từng người tham gia.

Âm nhạc và trí tuệ giữa con người

Âm nhạc đưa câu hỏi vào một bối cảnh quen thuộc của con người. Hãy xem xét những gì xảy ra tại một buổi hòa nhạc, một bữa tiệc tại gia, một buổi hát hợp xướng, một buổi khiêu vũ tập thể, hoặc một buổi tiệc nhạc điện tử. Mọi người nghe một nhịp điệu chung và điều chỉnh thời gian và chuyển động của họ cho phù hợp. Họ cũng quan sát những người xung quanh, phản ứng với những thay đổi trong nhóm và thay đổi hành vi của chính mình. Trong nhiều hình thức khiêu vũ nhịp điệu tập thể, người tham gia dần dần phối hợp các chuyển động của họ thông qua nhịp điệu lặp đi lặp lại và sự quan sát, ngay cả khi không có ai chỉ đạo từng chuyển động. Quá trình cơ bản tương tự vẫn có thể nhận ra trên sàn nhảy đương đại.

Âm nhạc cung cấp nhiều yếu tố định hình phản ứng này, bao gồm nhịp điệu của bài hát, âm điệu, năng lượng, khả năng tạo điệu nhảy và cảm xúc. Bất kỳ sự thay đổi nào trong số đó đều ảnh hưởng đến cách mọi người cảm nhận một bản nhạc và cách họ phản ứng cùng nhau. Nhịp điệu và sự lặp lại tạo ra nhịp độ chung, trong khi chuyển động làm cho các phản ứng cá nhân trở nên rõ ràng đối với mọi người khác. Khi càng nhiều người cùng điều chỉnh theo một nhịp điệu và với nhau, sự đồng bộ hóa trở thành một hành vi nhóm chứ không phải là một loạt các phản ứng riêng lẻ.

Một DJ giỏi và một sàn nhảy sẽ làm cho sự tương tác này trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. DJ không chỉ đơn thuần là chọn hết bài này đến bài khác. Nhịp điệu âm nhạc ảnh hưởng đến tốc độ và cường độ vận động, âm điệu ảnh hưởng đến sự hòa quyện tự nhiên của các bài hát, năng lượng ảnh hưởng đến cường độ của không gian, và khả năng nhảy múa ảnh hưởng đến sự tham gia thể chất. Cảm xúc tạo thêm một chiều sâu khác bởi vì cùng một đám đông có thể phản ứng khác nhau với những điều hưng phấn, quen thuộc, thân mật hoặc bất ngờ. DJ quan sát những phản ứng này và điều chỉnh các lựa chọn tiếp theo. Người tham gia đồng thời phản ứng với âm nhạc và với nhau, vì vậy không ai tự mình quyết định toàn bộ trình tự, mặc dù mỗi người tham gia đều đóng góp một điều gì đó vào đó.

Do đó, một điều gì đó phát triển ở cấp độ tập thể mà khó có thể quy cho một cá nhân cụ thể. Chúng ta có thể gọi đó là bầu không khí, sự đồng bộ, cảm xúc chung, hoặc đơn giản là một đêm thành công. Tôi ít quan tâm đến cái tên hơn là quá trình diễn ra như thế nào. DJ đưa ra các lựa chọn dựa một phần vào những người có mặt, trong khi chuyển động, sự tham gia, sự rút lui và phản ứng cảm xúc của họ cung cấp thông tin cho những gì sẽ xảy ra tiếp theo. Vũ điệu cộng đồng cho thấy quá trình này không phụ thuộc vào công nghệ hiện đại hay một DJ. Nhịp điệu, sự lặp lại, sự quan sát và sự tham gia về thể chất đã cung cấp đủ thông tin để mọi người điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với nhau.

vũ điệu cộng đồng hoặc mạng lưới tình báo

Đây là lúc việc so sánh với trí thông minh trở nên khó khăn hơn. Một nghìn người cùng chuyển động theo một nhịp điệu thể hiện sự phối hợp và khả năng phản ứng tập thể trước những thay đổi xung quanh họ. Điều đó không chứng tỏ rằng nhóm đó đã trở nên thông minh hơn. Do đó, âm nhạc cung cấp cho chúng ta một ranh giới hữu ích giữa hành động cùng nhau và suy nghĩ cùng nhau, đồng thời cho thấy nhận thức cá nhân, phản ứng thể chất và cảm xúc ảnh hưởng như thế nào đến những gì một nhóm cùng nhau tạo ra.

Trí tuệ tập thể đòi hỏi sự bất đồng.

Sự khác biệt trở nên thú vị hơn khi mọi người cố gắng giải quyết vấn đề thay vì chỉ đơn thuần phối hợp hành động. Một nhóm tập hợp những thông tin, kinh nghiệm, giả định và cách diễn giải khác nhau về cùng một tình huống. Một người nhận thấy điều mà người khác bỏ sót, người khác đặt câu hỏi về một lời giải thích được chấp nhận, và một người tham gia khác đóng góp kinh nghiệm từ một bối cảnh khác. Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào việc mọi người sử dụng những khác biệt này như thế nào.

Quá trình tương tự cũng tạo ra sự tuân thủ. Mọi người lặp lại một giả định đã được chấp nhận, tuân theo quyền lực, che giấu thông tin trái chiều, hoặc chấp nhận sự đồng thuận vì việc tiếp tục bất đồng trở nên khó chịu. Do đó, một căn phòng đầy người cùng đi đến một kết luận không nói lên nhiều điều về chất lượng của lập luận đã dẫn đến kết luận đó.

Đây là điểm mà tôi sẽ đặt ranh giới cho trí tuệ tập thể. Liệu có thành viên nào khác đưa ra thông tin làm thay đổi quyết định không? Liệu sự bất đồng có làm lộ ra sai sót không? Mọi người có so sánh các lời giải thích khác nhau trước khi chấp nhận một lời giải thích nào đó không? Liệu nhóm có tạo ra được sản phẩm mà các thành viên làm việc riêng lẻ khó có thể tạo ra được không?

Sự khác biệt ít phụ thuộc vào số lượng người tham gia mà phụ thuộc nhiều hơn vào việc mọi người có đóng góp những quan điểm khác nhau và đặt câu hỏi về những giả định của nhau hay không. Trí tuệ tập thể đòi hỏi sự đóng góp, đánh giá và bất đồng quan điểm. Sự tuân thủ tập thể xảy ra khi mọi người làm theo nhóm mà không xem xét các giả định của nhóm.

Học hỏi lẫn nhau giữa mọi người

Giáo dục đặt ra câu hỏi tương tự nhưng từ một góc độ khác. Chúng ta đánh giá người học một cách riêng lẻ thông qua các bài kiểm tra, bài tập, điểm số và bằng cấp, trong khi phần lớn sự phát triển đằng sau những kết quả đó lại liên quan đến những người khác.

Một người học đặt câu hỏi và nhận được lời giải thích. Một người học khác chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, làm thay đổi cách cả nhóm hiểu về chủ đề. Có người phản bác một câu trả lời và yêu cầu những người khác xem xét lại. Giáo viên điều chỉnh lời giải thích sau khi nhận thấy người học hiểu bài khác với dự kiến. Mỗi người vẫn chịu trách nhiệm về những gì mình hiểu, mặc dù những người tham gia khác ảnh hưởng đến những gì họ gặp phải, đặt câu hỏi và xem xét lại.

Việc học hỏi không chỉ giới hạn ở việc tiếp cận thông tin. Trong một bài báo trước đó, Vì sao chỉ kiến ​​thức thôi là chưa đủTôi đã tìm hiểu cách thông tin có được giá trị thông qua việc diễn giải, ứng dụng và kinh nghiệm. Ở đây, một câu hỏi khác thu hút sự quan tâm của tôi: người khác đóng vai trò gì trong việc chúng ta hiểu, đặt câu hỏi và áp dụng những gì chúng ta biết? Nếu việc học tập phụ thuộc một phần vào những đóng góp của người khác, thì chính xác chúng ta đang đo lường điều gì khi đo lường trí thông minh của từng cá nhân?

Câu hỏi này không phủ nhận việc đánh giá cá nhân. Nó hỏi rằng việc đánh giá đó bỏ sót điều gì nằm ngoài phạm vi của nó. Một người học cuối cùng có thể thể hiện kiến ​​thức một cách độc lập trong khi vẫn mang theo ảnh hưởng của hàng trăm lần trao đổi trước đó với giáo viên, đồng nghiệp, tác giả, bạn bè, đối thủ và những người học khác.

Liệu trí tuệ nhân tạo có khiến chúng ta suy nghĩ giống nhau hơn?

Trí tuệ nhân tạo khiến câu hỏi này trở nên khó khăn hơn vì giờ đây có thêm một nguồn thông tin khác tham gia vào các cuộc trao đổi trước đây chỉ có con người tham gia. Hệ thống AI đề xuất các phương án thay thế, tóm tắt thông tin, trả lời câu hỏi, so sánh các lập luận và tạo ra tài liệu mà con người sử dụng trong các quyết định tiếp theo.

Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp cá nhân tiếp cận nhiều thông tin và cách diễn giải hơn, trong khi giá trị của chúng phụ thuộc vào cách họ sử dụng. Một người có thể sử dụng AI để đặt câu hỏi về một giả định, so sánh các cách diễn giải, tìm ra một góc nhìn bị bỏ sót hoặc kiểm tra một lập luận. Nhưng họ cũng có thể chấp nhận câu trả lời hợp lý đầu tiên mà không kiểm tra tính chính xác hoặc xem xét các góc nhìn khác.

Ở cấp độ nhóm, sự khác biệt càng trở nên thú vị hơn. Nếu nhiều người cùng dựa vào các hệ thống tương tự, nhận được các bản tóm tắt tương tự và chấp nhận các câu trả lời được tạo ra mà không cần xác minh, thì việc tiếp cận thông tin rộng rãi hơn có thể làm giảm bớt những khác biệt mà trí tuệ tập thể cần. Mười người được hỗ trợ bởi cùng một nguồn thông tin không nhất thiết mang đến mười quan điểm độc lập trong cuộc thảo luận.

Sự khác biệt giữa trí tuệ tập thể và sự phục tùng tập thể trở nên đặc biệt quan trọng ở đây. Trí tuệ tập thể dựa trên sự đóng góp, đánh giá, bất đồng, sửa chữa và phán xét. Sự phục tùng tập thể bắt đầu khi mọi người chấp nhận một kết luận mà không đặt câu hỏi về người đã đưa ra kết luận đó hoặc cách thức đạt được nó.

Do đó, AI mang đến cho chúng ta thêm một người tham gia, đồng thời đặt ra câu hỏi về việc chúng ta sẵn sàng ủy thác bao nhiêu quyền phán đoán. Câu hỏi đó xứng đáng được xem xét riêng vì nó vượt ra ngoài phạm vi học tập, mở rộng đến tư duy tập thể, các khuyến nghị thuật toán, các quyết định của tổ chức và cách mọi người xác định những gì họ coi là đáng tin cậy.

Trí tuệ giữa chúng ta

Do đó, câu hỏi trong tiêu đề cần một câu trả lời có căn cứ. Chỉ riêng sự kết nối thôi thì không tạo ra trí thông minh. Sợi nấm không trở thành não bộ chỉ vì cấu trúc của nó giống với mạng lưới thần kinh. Con người không trở nên thông minh tập thể chỉ vì họ cùng nhau nhảy múa. Một lớp học không tạo ra kết quả học tập tốt hơn chỉ vì người học tương tác với nhau, và việc tiếp cận trí tuệ nhân tạo không cải thiện khả năng phán đoán của một nhóm chỉ vì có nhiều thông tin hơn.

Cách mọi người tận dụng những đóng góp của nhau sẽ giúp tiếp cận vấn đề một cách hiệu quả hơn. Họ đưa ra thông tin, kiểm tra cách diễn giải, phát hiện sai sót, điều chỉnh quyết định và áp dụng kinh nghiệm mà các thành viên khác không có. Trong những điều kiện đó, trí thông minh không chỉ mô tả những gì mỗi cá nhân mang đến cho nhóm, mà còn mô tả những gì sự tương tác giữa họ cho phép họ tạo ra.

Có lẽ câu hỏi hữu ích hơn không phải là trí thông minh nằm ở đâu, mà là Những việc mọi người cùng nhau làm mà họ không thể làm tốt được nếu làm một mình.

Một số nguồn cảm hứng: